Đơn giản như uống nước

(H. và nhóm công nhân Bình Dương)

Đơn giản chỉ là uống nước nhưng hiệu quả phòng bệnh lại vô cùng cao - Ảnh: Quang Định

- Cơ quan An toàn thực phẩm châu Âu đã có khuyến cáo hồi năm 2010 là nam giới nên uống mỗi ngày 2 lít nước và nữ 1,5 lít (không kể lượng nước có trong thức ăn). Với lượng uống như vậy, độ thẩm thấu của nước tiểu mới tối ưu, tức đạt được 500 mOsmol/l.

Nhiều bằng chứng cho thấy uống nhiều nước và đi tiểu nhiều có thể giảm tái phát sỏi thận trong vòng 2-5 năm và giảm cả nhiễm trùng tiểu.

Sỏi thận rất hay gặp, có thể đến gần 10% dân số. Nhiều yếu tố góp phần hình thành sỏi hệ niệu, bao gồm lượng nước tiểu ít, nước tiểu có nồng độ citrate thấp (citrate ức chế tạo sỏi) hay quá thừa các chất hòa tan như canxi, oxalate, urate và phosphate.

Khởi đầu có lẽ do nước tiểu quá dư thừa, quá bão hòa các chất có khả năng tạo sỏi như muối oxalate canxi là thành phần chính của sỏi canxi - loại sỏi hệ niệu thường gặp nhất. Nước tiểu bình thường có nồng độ oxalate canxi chỉ gấp bốn lần khả năng hòa tan của nó trong nước tiểu. Nếu nước tiểu quá bão hòa, nồng độ oxalate canxi cao gấp 11 lần khả năng hòa tan.

Khi có quá nhiều phân tử tinh thể tự do so với lượng tinh thể cố định thì tinh thể tự do dễ dàng bám dính vào tế bào ống thận, làm tổn thương ống thận, tạo thành những nhân. Các nhân này mỗi ngày mỗi tích tụ thêm nhiều tinh thể. Tốc độ kết tủa này càng tăng nếu nước tiểu quá bão hòa, dẫn đến vôi hóa lòng ống thận là tiền đề tạo sỏi thận.

Chế độ ăn uống cũng có thể thúc đẩy hình thành sỏi thận: ăn quá nhiều đạm động vật, vitamin C, muối, đường tinh luyện và thức ăn giàu chất oxalate. Những thực phẩm có thể khiến lượng oxalate trong nước tiểu tăng lên như thịt bò, thịt gia cầm và cá, rau bina, các loại đậu, dâu, cam, sôcôla, cà phê và đậu phộng. Nên cố gắng ăn nhạt vì giảm lượng muối trong khẩu phần ăn sẽ giảm nồng độ canxi trong nước tiểu.

Lối sống cũng tham gia tạo sỏi. Cơ thể béo phì thường tăng thải canxi, oxalate, acid uric ra nước tiểu dễ tạo sỏi. Béo phì còn liên quan đến đề kháng insulin dễ làm toan nước tiểu, dẫn đến tạo sỏi urate (loại sỏi thứ hai hay gặp sau sỏi oxalate canxi).

Uống nhiều nước giúp pha loãng nước tiểu (giảm độ bão hòa), làm pH nước tiểu tối ưu sẽ cản trở sự tích tụ các tinh thể. Một nghiên cứu cho thấy người tiểu 2,1 lít mỗi ngày không bị tái phát sỏi trong 6,8 năm theo dõi so với người tiểu 1,7 lít mỗi ngày.

Uống nhiều nước không chỉ giảm tái phát sỏi đến 50% mà cả trên những người mạnh khỏe chưa từng tạo sỏi, thói quen này giúp giảm xuất hiện sỏi niệu. Hãy uống đủ nước để đạt được 2 lít nước tiểu mỗi ngày.

Những tình huống trong sinh hoạt cần lưu ý vì dễ mất nước kéo dài như làm việc trong môi trường nóng bức, hoạt động thể lực mà không uống đủ nước bù cho lượng mất qua mồ hôi sẽ cô đặc và toan nước tiểu, dễ hình thành sỏi niệu.

Để tránh những bệnh về sỏi thận và đường tiểu, uống nước là biện pháp ít tốn kém mà hiệu quả cao. Các công nhân cần yêu cầu tổ chức công đoàn hỗ trợ để quyền tối thiểu là được đi tiểu đủ trong ngày như khoa học đã khuyến cáo nhằm phòng tránh bệnh cho mình.

Cải thiện thói quen uống nước ở mức độ cộng đồng là một khó khăn, nhưng chắc chắn không khó như chiến dịch từ bỏ thuốc lá bởi dễ thực hiện hơn rất nhiều và lợi ích của việc uống nhiều nước có được tức thì lẫn lâu dài.