Làm gì với người thích mở loa ngoài?

Thời điện thoại di động chưa phổ biến, những người hiếm hoi có chúng thích nhất là hét to "đang đi xe/trên máy bay" để giải quyết khâu oai. Giờ thì điều khó chịu nhất trên tàu xe hay nơi công cộng là những kẻ mở loa ngoài coi TikTok ra rả bằng giọng AI, nhạc não tình, hay xem tin tức giả với giọng xướng ngôn hùng hồn trên YouTube.

Nếu bạn đang nghĩ đến chuyến xe gần nhất mình vừa chịu trận, xin chia buồn. Và nếu điều này có thể an ủi: dân đi tàu điện ở Anh cũng đau khổ về thành phần quái đản này, mà họ đặt cho hỗn danh là headphone dodger, tức những kẻ chối bỏ tai nghe.

Theo The Independent, tình trạng mở nhạc, podcast, video mạng xã hội hay nói chuyện điện thoại bằng loa ngoài ầm ĩ trên phương tiện công cộng đã trở thành một vấn đề chính trị. Đảng Dân chủ tự do (đối lập trung dung) đề xuất phạt tới 1.000 bảng cho hành vi này, và theo khảo sát của YouGov, 60% trong số 6.815 người được hỏi tán thành. Bộ trưởng Giao thông đối lập của Đảng Bảo thủ, Richard Holden, cũng cho rằng hành khách không nên bị ép phải "chịu đựng gu âm nhạc dở tệ của người khác".

Cơ quan Giao thông London (TfL) - thuộc chính quyền của Thị trưởng Sadiq Khan, Đảng Lao động - chọn cách mềm mỏng hơn: dán áp phích kêu gọi những người "né tai nghe" hành xử văn minh. Theo The Guardian, các áp phích đã xuất hiện trên tuyến Elizabeth Line từ cuối tháng 8 và sẽ được triển khai rộng khắp hệ thống TfL, kể cả xe buýt London, vào mùa thu này. Thông điệp rất rõ ràng: hãy đeo tai nghe khi nghe nhạc hoặc gọi điện.

"Đa số hành khách đều dùng tai nghe, nhưng chỉ cần một số ít không làm vậy cũng đủ tạo ra bầu không khí khó chịu. Vì thế, chúng tôi nhắc nhở mọi người nếu chưa đeo thì hãy đeo tai nghe, để chính bản thân họ và người khác có một hành trình dễ chịu" - Emma Strain, giám đốc dịch vụ khách hàng của TfL, cho biết. Khảo sát của TfL với 1.000 người cho thấy 70% cho rằng nhạc mở loa ngoài hoặc gọi điện không tai nghe là hành vi gây phiền toái.

Chiến dịch này chủ yếu mang tính khuyến khích, nhưng thực tế nội quy của TfL cấm hành khách hát hò hoặc mở nhạc to, trừ khi có giấy phép (chẳng hạn biểu diễn đường phố). Nhân viên thường chỉ nhắc nhở hành khách tắt loa ngoài. Cá biệt, năm 2023, một người đàn ông bị phạt hơn 300 bảng vì mở nhạc ầm ĩ trên tuyến Jubilee.

Theo TfL, nạn "né tai nghe" nở rộ từ khi mạng 4G và 5G phủ sóng rộng hơn trong hệ thống tàu điện ngầm London - hành khách có thể xem video, nghe nhạc hay gọi điện ngay trên tàu, nhưng đồng thời cũng làm người xung quanh dễ bị quấy rầy hơn. 

Ấy vậy mà Chas Newkey-Burden, nhà báo, tác giả sách và người chấp bút tự truyện cho nhiều ngôi sao nổi tiếng (từ Adele, Taylor Swift tới Robert Downey Jr và Paris Hilton), lại cho rằng London đúng ra "cần thêm những người từ chối dùng tai nghe thay vì giảm bớt".

Trong bài viết cho tờ The Spectator hôm 26-8, nhà báo 52 tuổi này lập luận: người không đeo tai nghe đúng là phiền phức, nhưng một vấn đề còn lớn và phổ biến hơn chính là sự im lặng đáng sợ trên phương tiện công cộng. 

"Trong kỷ nguyên smartphone, tình trạng này càng trầm trọng: hầu như ai cũng đeo tai nghe, chìm trong âm nhạc, podcast, sách nói của riêng mình và tránh cả việc nhìn nhau trong thoáng chốc. Khuyến khích thêm nhiều người "rút vào thế giới riêng" chỉ khiến tàu xe càng bớt thân thiện" - ông viết.

Giải pháp tốt hơn, theo Newkey-Burden, là tin ở hoa hồng: đâu phải ai cũng nghe nhạc thấy gớm bằng loa ngoài ("tôi từng thấy những DJ bất đắc dĩ mở một bản nhạc sôi động, khiến cả toa tàu vui vẻ hơn hẳn"), và đoàn kết có thể chống lại cái xấu ("tôi cũng từng chứng kiến những lúc hành khách liên minh lại để yêu cầu ai đó vặn nhỏ nhạc; người bị nhắc thường đỏ mặt và lập tức chấp hành").

Newkey-Burden cho rằng truyền thông đang thổi phồng "thảm họa loa ngoài" trên tàu điện, trong khi thực tế chúng không phổ biến tới mức đó, ít nhất là bằng vấn nạn thực thụ, phổ biến và bị ngó lơ: sự im lặng căng thẳng giữa người với người trong một xã hội dường như đang cần nhiều kết nối hơn.

Ngoài chiến dịch chống mở loa ngoài, TfL còn có chiến dịch #TravelKind, khuyến khích hành khách thường xuyên ngẩng mặt khỏi màn hình điện thoại khi đi phương tiện công cộng, để còn biết xung quanh, phòng khi có ai đó cần chỗ ngồi hơn. "Hãy có thêm những sáng kiến gắn kết như thế, thay vì những quy định khiến chúng ta càng xa cách nhau" - Newkey-Burden viết.

Ít người dùng tai nghe có thể gây ra tiếng ồn khó chịu, nhưng bù lại, người ta có thể bắt đầu nói chuyện với nhau nhiều hơn. "Biết đâu, chính điều đó lại giúp giảm bớt nỗi buồn và sự xa cách, những cảm giác có thể là nguyên nhân khiến ai đó bật nhạc ầm ĩ trên tàu ngay từ đầu?" - tác giả kết luận. 

Những mong mỏi thật lãng mạn và trong sáng; nhưng nếu trên tàu về nhà sau một ngày mệt nhoài mà ngồi cạnh một người xem TikTok loa ngoài cả tiếng, ông có nghĩ lại không?