Đông Nam Á: Lựa chọn mới của du học sinh Trung Quốc

Xu hướng này thực ra đã bắt đầu ngay từ trong đại dịch COVID-19, khi tâm lý bài Á xuất hiện ở một số nước phương Tây. Đầu năm ngoái, trang Sixth Tone có đưa tin trường hợp rất được dư luận chú ý của sinh viên Trung Quốc Zero Lin đang du học ở Mỹ thì sang Singapore. 

Lin theo học chương trình sau đại học của Đại học Quốc gia Singapore (NUS) bởi lo ngại về sự trỗi dậy của tâm lý bài Á châu ở Mỹ cũng như muốn chuyên nghiên cứu về quan hệ quốc tế ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. 

Lin nói: "Bầu không khí [ở Mỹ], đặc biệt trong đại dịch, thật khó khăn cho tôi, và sống xa nhà rất vất vả". Còn ở Singapore, Lin cảm thấy học phí dễ chịu hơn và môi trường xã hội thân thiện.

Không còn chuộng phương Tây

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị hiện nay, trường hợp những sinh viên như Lin không còn là thiểu số nữa, khi số lượng sinh viên Trung Quốc chọn Singapore, Malaysia và cả Thái Lan du học ngày càng tăng, đang trở thành một xu hướng đáng kể. 

Giữa tháng 4 vừa qua, hãng tin CNA của Singapore có loạt bài nhìn về tác động của khuynh hướng Trung Quốc "xoay trục" sang Đông Nam Á tựa đề là "Sức mạnh Trung Quốc". Những sinh viên Trung Quốc chọn Đông Nam Á thay vì Mỹ để du học đóng góp không ít vào quá trình xoay trục này.

Với quy mô khổng lồ của Trung Quốc, bất kỳ sự chuyển dịch nào của quốc gia này đều đáng lưu tâm. Trong thập kỷ qua, Trung Quốc đã gửi nhiều sinh viên ra nước ngoài hơn bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới. 

Theo dữ liệu của tổ chức UNESCO công bố năm 2023, sinh viên Trung Quốc du học ở nước ngoài đạt mức cao kỷ lục là hơn 1 triệu người. Tại Mỹ - điểm đến quan trọng từ lâu của du học sinh Trung Quốc - con số đó đang giảm mạnh. Sinh viên Trung Quốc du học tại Mỹ đã giảm 100.000 người trong 4 năm qua, tương ứng mức giảm 25%.

Cái được của người này là mất mát của người kia. Hãng tin CNA đưa tin trường hợp của cô Qian Yaru, quê Vũ Hán, một trong những sinh viên chuyển từ phương Tây sang Singapore, bất chấp lời mời gọi từ các nơi ở Anh và Mỹ. 

Sau khi lấy bằng thạc sĩ toán tài chính tại Trường Kinh tế và Khoa học chính trị London (LSE), cô gái 30 tuổi đã chọn Singapore để theo đuổi chương trình tiến sĩ tài chính, dù đã nhận được lời mời từ Mỹ và Anh.

"Singapore là một thành phố rất an toàn - đặc biệt là đối với phụ nữ - Qian, hiện đang nhận học bổng toàn phần tại Đại học Quản lý Singapore (SMU), cho biết - Lý do chính khiến tôi đến đây là vì tình hình chính trị bất ổn ở những nơi khác. Với các chính sách mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump, bạn không bao giờ biết điều gì sẽ xảy ra sau một hoặc hai năm nữa".

Giáo sư Joshua Mok Ka-ho, phó hiệu trưởng Đại học Lĩnh Nam tại Hong Kong, giải thích trên trang Sixth Tone rằng việc giám sát chặt chẽ hơn đối với thị thực du học ở các nước phương Tây đang là mối quan tâm ngày càng tăng với sinh viên Trung Quốc và phụ huynh. 

Giáo sư Ka-ho nhấn mạnh rằng giáo dục ở nước ngoài được các gia đình Trung Quốc coi là khoản đầu tư quan trọng. Do đó, việc các nước phương Tây có lập trường cứng rắn hơn với sinh viên Trung Quốc trở thành rủi ro tiềm ẩn khi lựa chọn điểm đến du học.

Khởi đầu mới của sự chuyển dịch cũ

Trong những tuần gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thu hồi hàng trăm thị thực du học, khiến các trường đại học Mỹ lo ngại về sự thiếu rõ ràng của chính quyền trong chính sách dành cho sinh viên quốc tế. Ngày 9-4, Bộ Giáo dục Trung Quốc đã ban hành khuyến cáo chính thức, kêu gọi sinh viên Trung Quốc đánh giá kỹ lưỡng rủi ro khi cân nhắc du học tại Mỹ.

Hãng tin CNA cũng tường thuật trường hợp của Qin Sansan, người thành phố Quảng Châu, hiện đang là sinh viên năm cuối tại Trường Kinh doanh Nanyang thuộc Đại học Công nghệ Nanyang (NTU), Singapore. 

Cô Qin cho biết các tin tức về tình trạng cướp bóc và xả súng thường xuyên ở Mỹ là mối lo chính với cô: "Ngay cả việc đi bộ trên phố vào ban đêm (ở Mỹ) cũng có thể nguy hiểm". Lựa chọn của Qian hay Qin không chỉ là lựa chọn cá nhân đơn lẻ mà phản ánh một xu hướng rộng hơn. 

Dù các nước phát triển nói tiếng Anh như Mỹ, Anh và Canada vẫn là những lựa chọn phổ biến nhất với du học sinh Trung Quốc, hạn chế về thị thực gia tăng, căng thẳng địa chính trị leo thang và chi phí giáo dục và sinh hoạt cao hơn do lạm phát đang thúc đẩy nhiều người phải cân nhắc lại.

Đông Nam Á, từng được coi là điểm dự phòng, đang âm thầm nổi lên như "nguyện vọng một" với nhiều sinh viên Trung Quốc. Các trường hàng đầu khu vực, như Đại học Chulalongkorn (Thái Lan) và Đại học Malaya (UM) tại Kuala Lumpur (Malaysia) đã có số sinh viên Trung Quốc đăng ký theo học tăng mạnh. 

Theo trang Sixth Tone, tại Thái Lan, sinh viên Trung Quốc chiếm phần lớn sinh viên quốc tế vào năm 2022, với 21.419 lượt đăng ký, tăng 130% so với 9.329 lượt đăng ký vào năm 2012. Các lĩnh vực học tập phổ biến bao gồm quản trị kinh doanh, luật, nghệ thuật, nhân văn và giáo dục. 

Tương tự, quý 2-2023, tức mùa tuyển sinh đại học, Malaysia đã chứng kiến dòng sinh viên từ Trung Quốc đổ về tăng vọt, với 4.700 hồ sơ đăng ký mới, tăng 18% so với năm trước. Theo tổ chức Education Malaysia Global Services, con số đó lên gần 44.000 người vào năm 2024. 

Theo Bộ Giáo dục Singapore, tính đến năm 2023, quốc gia này đã tiếp nhận khoảng 73.200 sinh viên quốc tế, trong đó sinh viên Trung Quốc chiếm gần một nửa.■