Châu Âu lại phải chuẩn bị cho chiến tranh?

Theo Wall Street Journal, hiếm tuần nào trôi qua mà không có một chính phủ, tướng lĩnh hay lãnh đạo an ninh châu Âu đưa ra những phát biểu lo lắng, cảnh báo người dân rằng nguy cơ chiến tranh với Nga đang rất gần. 

Đây là thay đổi tâm lý lớn ở châu lục đã bị tàn phá nặng nề nhất trong hai cuộc Thế chiến, và trải qua một giai đoạn dài cổ xúy thông điệp hòa hợp và thịnh vượng chung.

Thông điệp chiến tranh dồn dập

Hai tuần trước, Thủ tướng Đức Friedrich Merz so sánh chiến lược của Tổng thống Nga Vladimir Putin ở Ukraine với chiến lược của Đức năm 1938. "Nếu Ukraine sụp đổ, ông ta sẽ không dừng lại. Cũng như Sudetenland là không đủ (cho Đức) năm 1938", ông Merz phát biểu tại hội nghị của đảng cầm quyền hôm 13-12.

Vài ngày trước, Tổng thư ký NATO Mark Rutte cảnh báo "xung đột đang ngay trước cửa" và "chúng ta phải chuẩn bị cho chiến tranh quy mô mà ông bà, cụ kỵ chúng ta từng trải qua". Ông Rutte nói Nga sẵn sàng dùng quân sự tấn công NATO trong 5 năm tới.

Cảm nhận càng cấp bách khi chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang muốn nhanh chóng kết thúc cuộc chiến Ukraine. Châu Âu lo ngại Ukraine bị Trump gây sức ép phải thỏa hiệp một nền hòa bình bất lợi. Quan trọng hơn, việc ngừng bắn sẽ giải phóng nguồn lực quân sự giúp Kremlin có thể tập trung vào châu Âu.

Báo cáo đánh giá đe dọa thường niên được lãnh đạo Cơ quan Tình báo Anh MI6, Blaise Metreweli, công bố hôm 15-12 cảnh báo Nga sẽ tiếp tục tìm cách gây bất ổn cho châu Âu "đến khi tình thế buộc ông Putin phải thay đổi tính toán". Người đứng đầu các lực lượng vũ trang Anh Richard Knighton nói tình hình hiện nay "nguy hiểm hơn bất cứ gì tôi từng biết trong suốt sự nghiệp".

Dân châu Âu có sẵn sàng chịu khổ?

Với châu Âu, những thông điệp lo ngại này đánh dấu thay đổi lớn. EU được xây dựng, với sự khuyến khích của Mỹ, nhằm ngăn chặn kiểu chiến tranh tổng lực đã tàn phá châu lục này hai lần trong thế kỷ 20. 

Dân số châu Âu đã hưởng lợi từ hòa bình - khi chi tiêu quân sự được cắt giảm sau chiến tranh lạnh và nguồn tiền dư được chuyển sang chi cho các phúc lợi xã hội.

Nay thì họ phải đối mặt với những đánh đổi chi tiêu khó khăn phía trước (tăng quân sự, cắt phúc lợi). Thăm dò của Gallup năm ngoái cho thấy chỉ 1/3 dân châu Âu sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ đất nước, so với 41% ở Mỹ.

Trong giới chức châu Âu do đó xuất hiện luồng suy nghĩ cử tri sẽ chỉ ủng hộ những hy sinh ngân sách nếu thực sự tin rằng chiến tranh sẽ xảy ra.

Ngay bây giờ, giới lãnh đạo châu Âu nói Nga đã bắt đầu các cuộc tấn công vào các "vùng xám" để gây tổn hại kinh tế và gieo rắc hỗn loạn. Họ quy cho Nga đứng sau hàng loạt vụ phá hoại cơ sở hạ tầng và quân sự châu Âu, các cuộc tấn công mạng vào doanh nghiệp, hay thậm chí là các vụ đốt phá kho hàng và trung tâm thương mại.

Các chính phủ châu Âu đang thực hiện các bước chuẩn bị. Pháp cho biết sẽ khôi phục chế độ nghĩa vụ quân sự tự nguyện với thanh niên. 

Trước đó, Đức, Bỉ và Hà Lan đã triển khai biện pháp tương tự. Đức đang tích cực tiến hành các kịch bản giả định chiến tranh để tính toán cách thức nhanh chóng điều quân ra tiền tuyến. Anh thì thu hẹp hoạt động huấn luyện quân sự ngoài châu Âu để tập trung vào Nga.

Chi tiêu quân sự trên khắp châu lục đang gia tăng. Năm nay, các thành viên châu Âu của NATO đã đồng ý nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 3,5% GDP vào năm 2035, so với 2% hiện nay. 

Họ cũng đồng ý chi thêm 1,5% GDP cho các biện pháp hỗ trợ an ninh, như củng cố cơ sở hạ tầng, giúp đối phó với các vụ tấn công hỗn hợp của Nga. Đức cam kết chi hơn 1.000 tỉ USD cho quân đội và cơ sở hạ tầng trong thập kỷ tới, với mục tiêu xây dựng lực lượng chính quy lớn nhất châu Âu.■