Dạo vườn văn ở Đài Loan

1."Cây bồ hòn có nhiều tinh chất dược. Dầu bồ hòn có thể xua côn trùng, lá bồ hòn có thể bào chế chất chống muỗi. Tinh dầu bồ hòn giúp dịu giảm huyết áp, nhịp tim, căng thẳng. Trong tiểu thuyết Trở về phố Dahu của Chao Hui-lin, cây bồ hòn sở hữu tinh thần của sức mạnh và quyền lực. Trong tác phẩm Dòng sông biến mất của Huang Han-yau, trọn một chương miêu tả về vai trò của cây bồ hòn trong đoàn tụ, thanh khiết hóa và ban phước cho bộ tộc Puyuma Katratripulr'". Những dòng chữ này được khắc trên một miếng gỗ nhỏ dưới bóng một cây bồ hòn cao trong khuôn viên văn học Đài Loan, đưa người đọc vào một không khí văn học trầm lặng, nga trên phố Tế Nam, quận Trung Chính, trung tâm thành phố Đài Bắc. Dấu vết của những hầm trú ẩn thời Thế chiến thứ hai vẫn còn quanh đó. Mỗi biệt thự là một nơi chốn của văn chương: nơi là chỗ đọc sách của trẻ, nơi là chỗ biểu diễn và đàm luận văn chương, nơi trưng bày các dữ liệu lịch sử và ký ức của tòa nhà, nơi lưu trú sáng tác của các nhà văn…

Chốn này như một nơi giữ gìn những hương vị của văn, chữ - thứ hương vị đang dần bị trôi cuốn trong hiện thực của đời sống công thương…

2. "Bà nội nói, phụ nữ Việt Nam giỏi chịu khổ chịu lao nhọc, vừa giỏi giang, khi cưới mẹ về nhà, bà không cần trả phí săn sóc mình nữa, cũng không cần trả tiền nhưng mẹ vẫn chăm sóc ông nội".

Đó là một đoạn trích trong truyện ngắn Người mẹ điên của tác giả Hồng Nhung, được khắc trên mặt một chiếc hộp kiếng trắng, tập hợp những đoạn viết về 'Tiền" trong không gian trưng bày chủ đề về văn học và sự chữa lành. Những hộp khác khắc những đoạn trích theo các chủ đề "Sự lựa chọn'", "Thịt và máu", "thân phận", "cô tịch" , "tâm nguyện"…

Trải dài trong không gian văn chương này là một con đường quanh co giăng đầy những đoạn trích văn chương tiêu biểu, những thước phim cũ dẫn người xem đi qua những biến cố và đổi thay của hòn đảo này. Các độc giả có thể bước chầm chậm qua đây để đọc những câu văn hay, đắm mình trong không khí chữ nghĩa hiền hòa, bình lặng.

Cuối khuôn viên là vườn Muse - nơi ở của các tác giả. Bắt đầu mỗi mùa thu (tháng Tám), các tác giả đến lưu trú trong vườn Muse (từ 1 tuần đến 1 tháng) để sáng tác và trò chuyện về văn học với độc giả người Đài Loan vào cuối tuần. Thông báo về các chủ đề trò chuyện được treo ở hàng rào vườn Muse để độc giả đăng ký tham gia. Mỗi "cư trú dân" của vườn Muse phải đăng ký ý tưởng viết và một chủ đề để giao lưu với độc giả. Mỗi cuộc gặp gỡ giữa người đọc Đài Loan và người viết, dù chỉ là các tác giả có sự nghiệp văn học khiêm tốn hoặc chưa được biết đến nhiều, vẫn ngân lên những niềm vui khi văn học bắc cầu và kết nối.

Tôi đến vườn Muse năm nay tham gia Chương trình lưu trú sáng tác kéo dài từ mùa thu 2024 đến mùa thu 2025, cùng 16 tác giả khác từ Hong Kong, Canada, Anh, Mỹ, Nhật, Singapore, Hà Lan và Czech. Tôi chọn chủ đề "Viết về cuộc sống", tổ chức ba buổi trò chuyện "Tản văn - viết về người nghèo ở Việt Nam" "Cùng viết về Đài Loan", "Truyện rất ngắn - Viết về các hiện tượng xã hội ở Việt Nam". Chúng tôi không chỉ nói chuyện về những nhân vật, câu chuyện mà còn thảo luận về các chủ đề cuộc sống được khắc họa qua tác phẩm. Những độc giả Đài Loan, cả già lẫn trẻ, cùng đọc, trò chuyện và bình luận các chi tiết trong những truyện ngắn hoặc tạp bút của tôi đã xuất bản từ rất lâu. Những cuộc trò chuyện ấy làm cho các nhân vật của tôi như được sống lại trong một không gian khác. Người Đài rất quan tâm đến các vấn đề xã hội Việt Nam và chia sẻ cùng tôi nhiều câu chuyện về người Việt mà họ chứng kiến ở Đài Loan. Chúng tôi dùng văn học như một sợi dây kết nối, và thấu hiểu nhau hơn.■