Chớ cười Indonesia

TTCT - Một năm trước, khi chịu sức ép dư luận từ cuộc nhập tịch cầu thủ ồ ạt, Phó chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Indonesia (PSSI) Zainudin Amali phải lên tiếng trấn an: "Đây chỉ là mục tiêu ngắn hạn, vì World Cup".

Chẳng mấy ai tin vào lời nói khi đó của ông Amali, và cho rằng đó chỉ là lý lẽ bao biện trước những chỉ trích.

Cuộc chơi sòng phẳng

Cụ thể, ông Amali nói: "Chúng tôi nhập tịch cầu thủ vì mục tiêu ngắn hạn, chứ không phải vì muốn loại bỏ cầu thủ nội. Tương lai bóng đá Indonesia vẫn là sự phát triển hệ thống, bắt đầu từ công tác đào tạo trẻ đang được đẩy mạnh vào lúc này. Trong tương lai, chúng ta không cần phải dựa dẫm vào việc nhập tịch nữa".

Nhưng chỉ sau một năm, người hâm mộ đã bắt đầu tin tưởng PSSI. Làn sóng nhập tịch giúp Indonesia ngày càng tiến gần tấm vé dự World Cup 2026. Đồng thời ở các cấp độ trẻ, bóng đá nước này đang thực sự tiến lên mà không cần đến những người nhập tịch.

Ở giải U23 Đông Nam Á, Indonesia hai lần liên tiếp lọt vào chung kết, và lần nào họ cũng vượt qua Thái Lan. Ở cấp độ U17, Indonesia lọt vào tứ kết giải châu Á, và đội U20 của họ hiện là nhà vô địch Đông Nam Á.

Hầu như không có hình bóng cầu thủ nhập tịch nào trong những hành trình đó. Như ở giải U23 Đông Nam Á năm nay, Indonesia vỏn vẹn chỉ có một cầu thủ sinh trưởng ngoài lãnh thổ là Jens Raven - người mới 19 tuổi và hiện đang khoác áo CLB Bali ở quê nhà.

Không chỉ vậy, Indonesia còn sử dụng đa phần cầu thủ trẻ, khi chỉ có 6 cầu thủ của họ dự giải U23 năm nay là ở độ tuổi 22, và 17 cầu thủ còn lại từ 21 tuổi trở xuống.

Phải thừa nhận một sự thật, Indonesia đang ngày càng ra dáng "anh cả" của làng bóng đá khu vực. Kể cả đã thua Việt Nam 2 lần liên tiếp ở giải U23 Đông Nam Á, tính tổng thể, Indonesia vẫn đang là đội thành công nhất ở cấp độ tuyển quốc gia lẫn các đội tuyển trẻ.

Thành tích đó không phải ngẫu nhiên, mà đến từ một chiến lược bài bản từ cơ sở: hệ thống SSB (Sekolah Sepak Bola) - những "trường bóng đá" dành cho lứa tuổi thiếu niên.

Đây chính là nền móng của mô hình phát triển bền vững, tạo cầu nối từ ước mơ sân bóng đến thành công thực tế, đồng thời xây dựng niềm tin với phụ huynh về khả năng cân bằng học hành - tập luyện.

Theo báo chí Indonesia, giải trẻ quốc gia Durava Liga Anak Indonesia năm 2024 đã thu hút 638 SSB từ 21 vùng, với gần 10.000 học viên U8 đến U12 tham gia. Sang năm 2025, con số này được nâng mục tiêu lên 1.296 SSB từ 55 vùng, tương đương 20.736 trẻ em tham gia giải đấu.

Dù đây là thống kê cho số lượng đội tham gia giải (tức một trường có thể có nhiều đội), nhưng nó cũng phản ánh một quy mô đào tạo trẻ sâu rộng.

Song song đó, PSSI còn có danh sách các SSB được công nhận chính thức (terafiliasi), nghĩa là đã đáp ứng một số tiêu chí về quản lý và chuyên môn như có huấn luyện có bằng PSSI tối thiểu cấp D, có đội cho ít nhất hai nhóm tuổi, có lịch tập luyện định kỳ và cơ sở sân bãi.

Chỉ riêng tỉnh Đông Java đã có hơn 150 SSB được công nhận tính đến năm 2022. Nếu tổng hợp cả các tỉnh khác, số SSB chính thức toàn quốc có thể lên đến tròm trèm một ngàn "lò" đào tạo bóng đá trẻ.

Nhiều SSB, như ASIOP Football Academy, còn hợp tác với các học viện bóng đá nước ngoài, như Brooklyn United (Mỹ) hay Shonan Bellmare (Nhật).

Phụ huynh tin tưởng

Tinh thần của các lò SSB là sự chăm sóc toàn diện. Một nghiên cứu thị trường cho thấy nhiều cơ sở SSB đạt điểm tốt trong cả bối cảnh, nguồn lực, chất lượng quy trình và thành quả cuối cùng.

Chẳng hạn SSB Trio Muda ở Yogyakarta đạt mức đánh giá tốt toàn diện từ cả ba nhóm đánh giá là phụ huynh, ban huấn luyện và giáo viên. Nghiên cứu về SSB Syah Alam tại Muaro Jambi cũng ghi nhận nhà trường tổ chức tuyển sinh minh bạch, có hệ thống quản lý và kết hợp đào tạo kỹ thuật, thể lực, tâm lý và xã hội cho học sinh.

Một trong những yếu tố làm nên lòng tin của phụ huynh là sự đảm bảo học văn hóa song hành với bóng đá.

Đặc biệt trong các học viện lớn như ASIOP, Bali United Academy, và hầu hết các SSB, học sinh vẫn học tại trường công lập buổi sáng, buổi chiều tập luyện; khi thi đấu giải, các học viện có cử giáo viên đi theo hỗ trợ học trực tiếp hoặc dạy online; trường học chấp nhận dời lịch thi, thi lại nếu học sinh nghỉ vì giải đấu.

Một số nơi còn có truyền thống "học buổi tối sau trận đấu" để các em không bỏ ngang chương trình học chính quy. Điều này giúp phụ huynh yên tâm rằng con trẻ vẫn có thể quay lại con đường học hành, đồng thời với việc nuôi dưỡng đam mê bóng đá.

Thêm nữa, một số học viện phát triển mô hình "trường học tích hợp bóng đá" như Garudayaksa Academy hay trung tâm PPLP - nơi học sinh vừa học phổ thông vừa được đào tạo thể thao chuyên sâu, có giáo viên cả môn học chính quy lẫn huấn luyện viên bóng đá và tư vấn tâm lý.

Các nơi này nằm trong chương trình liên kết giữa Bộ Giáo dục và Bộ Thanh niên - Thể thao Indonesia. Nếu học lực không đạt yêu cầu, học viên sẽ không được phép thi đấu hoặc bị đình chỉ tạm thời cho đến khi cải thiện, nhằm giữ cân bằng học tập - thi đấu.

Thành công của một số gương mặt trẻ nổi bật của bóng đá Indonesia, như Marselino Ferdinan, Arkhan Fikri, Rafael Struick - đều xuất thân từ SSB hoặc các học viện liên kết SSB - minh chứng cho sức lan tỏa của hệ thống này.

Khi phụ huynh nhìn thấy con em mình có thể nhận học bổng châu Âu, ký hợp đồng câu lạc bộ chuyên nghiệp, hoặc lên tuyển U23 quốc gia, họ càng tin tưởng hơn vào con đường đào tạo bài bản có sự hỗ trợ giáo dục song hành.

Thống kê cho thấy vào năm 2000, mới có khoảng vài chục SSB tại Indonesia. Nhưng đến nay, chỉ riêng Đông Java đã có khoảng 150 SSB, và khắp cả 34 tỉnh xứ vạn đảo, số lượng trường học bóng đá này lên đến cả ngàn.

Ở cấp độ tuyển quốc gia, Indonesia phải cần đến dàn viện binh nhập tịch để bứt phá. Nhưng ở cấp độ trẻ, họ lại đang tiến lên với chiến lược số đông. Một nền bóng đá có cả trăm ngàn cầu thủ trẻ, là một nền bóng đá không thể xem thường.■