Trở về cùng dựng xây quê hương - Kỳ 6: Mang tiếng đàn về quê hương Việt Nam

Anh tâm niệm đó cũng chính là sự cống hiến cho Tổ quốc mình và đem nét đẹp văn hóa Việt Nam ra thế giới.

Nỗ lực vì cộng đồng âm nhạc trẻ Việt Nam

TS Trần Tuấn An, tức An Trần (sinh năm 1992, Hà Nội) hiện đang giảng dạy guitar tại ba trường đại học ở Chicago. Suốt 20 năm xa nhà, anh đã nhiều lần trở về quê hương để biểu diễn, làm thiện nguyện, dạy đàn miễn phí và kết nối cộng đồng guitar trẻ tại Việt Nam.

Trong những lần trở về quê hương, An Trần dành phần lớn thời gian cho các dự án âm nhạc cộng đồng. Một khoảnh khắc để lại nhiều xúc cảm với anh là lần biểu diễn trước các học sinh khiếm thị tại Trường phổ thông đặc biệt Nguyễn Đình Chiểu năm 2013.

Nếu trong các buổi hòa nhạc thính phòng khán giả thường lắng nghe trong im lặng thì không khí của buổi diễn hôm ấy lại hoàn toàn khác. "Các em đứng lên, nhún nhảy và hát theo tiếng đàn một cách rất hồn nhiên. Giây phút ấy thực sự ấn tượng, bởi tôi cảm nhận được âm nhạc đã chạm đến đúng bản chất tự do và sống động của nó", anh nhớ lại.

Bắt đầu từ năm 2024, anh tổ chức An Tran's International Guitar Workshop - nơi quy tụ các bạn trẻ yêu guitar cổ điển từ khắp mọi miền đất nước - và trực tiếp đứng lớp. Không chỉ dừng lại ở những buổi học kỹ thuật, workshop được tổ chức như một không gian sống cùng âm nhạc, từ sáng sớm đến tối muộn, nơi mọi người cùng học đàn và kết nối với nhau một cách tự nhiên.

Lý do khiến An Trần theo đuổi những hoạt động này bắt nguồn từ chính trải nghiệm cá nhân của anh khi vừa đặt chân đến Mỹ. Những thuở ban đầu ấy anh được giáo sư Anne Waller giúp đỡ và dạy đàn miễn phí.

Nhờ đó anh có cơ hội tham gia trại hè âm nhạc dành cho học sinh cấp III ở TP Chicago. Không chỉ học đàn, An Trần còn tiếp nhận mô hình giáo dục âm nhạc giàu tính cộng đồng, nơi những người trẻ được trao cơ hội, được sống và phát triển cùng âm nhạc.

Từ đó An Trần mong muốn mang mô hình trại hè âm nhạc về quê hương. Bằng sự nỗ lực không ngừng, tinh thần vì cộng đồng trong anh đã lan tỏa đến những bạn trẻ yêu âm nhạc khắp cả nước.

Tiêu biểu là trường hợp của bạn Trần Phan Thuận Nguyên (22 tuổi, ngụ phường Bàn Cờ, TP.HCM) - học viên từng tham gia workshop của An Trần hai năm liền. Sau khóa học, Thuận Nguyên chia sẻ rằng bản thân không chỉ có thêm nhiều kiến thức và nâng cao kỹ thuật mà còn được truyền cảm hứng mạnh mẽ về tinh thần học tập, thái độ cầu thị với âm nhạc và cách chia sẻ với cộng đồng.

Từ những gì nhận được, Thuận Nguyên bắt đầu tổ chức các buổi workshop âm nhạc như một cách tiếp nối tinh thần mà An Trần đã lan tỏa. Thuận Nguyên bộc bạch: "Vì đã được anh An giúp đỡ quá nhiều nên tôi muốn tiếp tục giúp những bạn trẻ khác bằng những gì mình có".

Không chỉ Thuận Nguyên, thần đồng guitar 16 tuổi người Thái Lan Nutthachai Chaivanich cũng cảm nhận rõ tinh thần ấy sau khi tham gia workshop. Nutthachai cho biết An Trần không chỉ dạy guitar mà còn dạy cách lắng nghe âm thanh của chính mình. Quan trọng hơn, Nutthachai xem An Trần là hình mẫu về sự khiêm tốn trong công việc, hào phóng trong đời sống và trách nhiệm trong xã hội.

Nhạc Việt vang giữa trời tây

Khi buổi biểu diễn kết thúc, sau những tràng vỗ tay liên hồi, TS Trần Tuấn An được nghe nhiều thính giả quốc tế chia sẻ: "Tôi không thể tưởng tượng đàn guitar lại làm được những âm thanh như thế". Họ vừa nói vừa khóc vì xúc động.

An Trần cho biết nhiều bạn bè quốc tế vẫn còn nhìn Việt Nam qua lăng kính lịch sử. Anh tin rằng âm nhạc là cách giới thiệu về đất nước, con người và văn hóa Việt vừa hiệu quả vừa tinh tế.

Đó là khoảnh khắc anh biết mình đã đi đúng đường: mang âm nhạc Việt Nam ra thế giới bằng chính cây đàn guitar.

Những tác phẩm Việt Nam như Người ơi người ở đừng về, Bèo dạt mây trôi, Núi rừng Tây Nguyên được viết cho guitar khiến anh có nguồn cảm xúc mạnh khi nghe, từ đó thôi thúc An Trần nghiên cứu, luyện tập hăng say. Anh cho rằng cây đàn guitar có nhiều sắc thái khác nhau, sẽ thay đổi tùy theo dụng ý và kỹ thuật biểu diễn của người nghệ sĩ. Vì thế anh muốn dùng tiếng đàn ấy để gửi gắm tinh thần đất nước mình.

Trong tác phẩm Núi rừng Tây Nguyên, An Trần đã dành nhiều thời gian tìm hiểu về đàn T'rưng để mô phỏng trên cây đàn guitar, nhằm cho ra âm thanh giống nhất có thể. Ngoài ra anh còn phải thể hiện điệu nhảy của người Tây Nguyên, tiếng suối chảy, tiếng gió thổi và chim hót, cho người nghe cảm giác như đang đứng giữa cảnh sắc Việt Nam hùng vĩ.

"Người chơi nhạc trước hết phải chơi thứ mình yêu", anh trải lòng tình yêu ấy dành cho mảnh đất, con người và âm nhạc quê hương.

Sinh ra và lớn lên ở Việt Nam đến khi 15 tuổi, thời gian không quá lâu nhưng tinh thần và hồn cốt Việt đã thấm nhuần trong anh. Guitar là phương tiện giúp anh truyền tải tinh thần ấy. Anh tin rằng khi người nghệ sĩ thực sự tin, yêu và hiểu điều mình chơi, khán giả dù đến từ đâu cũng đều cảm nhận được.

Những thanh âm mang theo ký ức nguồn cội ấy đã đồng hành cùng An Trần trong nhiều cuộc thi và buổi biểu diễn quốc tế, giúp anh mang về nhiều giải thưởng danh giá. Nhưng giá trị lớn nhất với anh là việc âm nhạc Việt Nam được lắng nghe, được ghi nhận trong các không gian âm nhạc khắp thế giới.

Giờ đây khi thường xuyên làm giám khảo ở những cuộc thi guitar trong và ngoài nước, An Trần nhận ra: giới chuyên môn ngày càng trân trọng những nghệ sĩ có cá tính riêng, dám đi con đường của mình và không e dè khi thể hiện bản sắc văn hóa. Đây cũng là điều anh luôn nhắc nhở các học trò.

Con đường học thuật của anh cũng xuất phát từ tình yêu quê hương. Trong luận án tiến sĩ của mình, anh tập trung nghiên cứu cách nghệ sĩ Việt tiếp nhận và sử dụng guitar để thể hiện bản sắc dân tộc. Theo anh, tinh thần này không chỉ là câu chuyện của riêng anh mà còn đồng điệu với nhiều nghệ sĩ Việt khắp năm châu. Vì trong mỗi trái tim người nghệ sĩ, họ luôn nỗ lực tìm cách đối thoại với thế giới bằng văn hóa của mình.

Nói về vai trò của người nghệ sĩ Việt Nam trên sân khấu thế giới, anh nhận thức được rằng mỗi lần xuất hiện trước bạn bè quốc tế đều đang đại diện cho hình ảnh nước nhà. "Mình không còn là một cá nhân riêng tư nữa - anh nói - Vì vậy trách nhiệm đầu tiên là phải giỏi hơn mỗi ngày, phải hoàn thiện bản thân để cống hiến cho đất nước".

Với anh, mỗi nghệ sĩ là một "viên gạch" trong bức tường lớn của nền nghệ thuật quốc gia. Viên gạch ấy có thể nhỏ nhưng không thể thiếu. Mỗi người nghệ sĩ, dù ở trong hay ngoài nước đều góp một phần nhỏ bé nhưng quan trọng như nhau vào sự phát triển chung của nền âm nhạc nước nhà.

---------------------

Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, ngày càng nhiều người trẻ quay về quê hương mang theo những luồng gió mới công nghệ cao và phát triển bền vững.

Kỳ tới: Kỹ sư hồi hương làm nông nghiệp số

Trở về cùng dựng xây quê hương - Kỳ 5: 'Chỉ sống ở Việt Nam, tôi mới hạnh phúc trọn vẹn'

Ở Hội An (Đà Nẵng) có một chuỗi nhà hàng nằm trong khu phố cổ được nhiều khách quốc tế biết đến với tên gọi Mango.