Minh họa: ĐẶNG HỒNG QUÂN
Nghe thì giản đơn nhưng phía sau là bao lớp cảm xúc chồng chéo: hiếu nghĩa với cha mẹ, trách nhiệm làm dâu làm rể, nỗi nhớ nhà và cả mong muốn được công bằng trong những khoảnh khắc thiêng liêng nhất của năm. Tết là đoàn viên nhưng cũng có khi là lúc những khác biệt nhỏ trở nên rõ nét nhất.
Trong truyền thống lâu đời, Tết nội thường được ưu tiên như một lẽ đương nhiên. Người phụ nữ bước vào hôn nhân mang theo một sự "dịch chuyển" âm thầm: quê ngoại trở thành nơi thăm viếng sau, niềm mong đợi được xếp sau. Nhiều người chấp nhận điều ấy như một quy ước xã hội nhưng sâu trong lòng, nỗi chạnh lòng vẫn có thật. Nhất là khi cha mẹ ngày một già đi, quãng đường về nhà ngày một xa, còn Tết thì chỉ có một lần mỗi năm.
Tuấn - người bạn thân của tôi - từng đối diện với câu chuyện ấy ngay trong những năm đầu hôn nhân. Vợ anh, Mai - quê miền Trung, còn Tuấn sinh ra và lớn lên ở miền Nam. Khoảng cách địa lý khiến mỗi quyết định Tết trở nên "đắt giá". Năm đầu tiên cưới nhau, họ về Tết nội.
Đêm giao thừa, giữa tiếng pháo hoa và mâm cúng tổ tiên, Tuấn bắt gặp ánh mắt Mai lặng đi khi điện thoại hiện lên cuộc gọi nhỡ của mẹ. Mai không nói gì, chỉ mỉm cười nhưng Tuấn hiểu có những điều không thể đo bằng lời.
Sang năm thứ hai, Tuấn đề nghị đổi lại: về Tết ngoại. Quyết định ấy không hề dễ. Anh phải giải thích với cha mẹ, phải thuyết phục bằng sự chân thành rằng "Tết là để sum vầy, không phải để so sánh".
Bất ngờ là khi mọi người ngồi xuống nói chuyện với nhau, những lo lắng tưởng lớn lại dần nhỏ đi. Cha mẹ Tuấn gật đầu, dặn dò đi đường xa giữ gìn sức khỏe; còn bố mẹ Mai thì rưng rưng nước mắt vì lần đầu tiên được đón giao thừa có đủ con rể, con gái.
Từ đó Tuấn và Mai thống nhất một nguyên tắc rất giản dị: luân phiên và minh bạch. Năm nay nội, năm sau ngoại; nếu có việc đặc biệt thì cùng nhau bàn lại. Không để đến cận Tết mới nói, không để một người âm thầm chịu đựng. Họ nhận ra rằng công bằng trong hôn nhân không phải là chia đôi ngày tháng một cách máy móc mà là chia sẻ cảm xúc một cách thành thật.
Câu chuyện của Tuấn không phải là khuôn mẫu duy nhất, nhưng gợi mở cách ứng xử hài hòa. Bởi Tết, suy cho cùng, không chỉ nằm ở địa điểm mà nằm ở chất lượng của sự có mặt. Có gia đình chọn đón giao thừa bên này, mùng 2 bên kia; có nhà mời cả hai bên về chung một mái; cũng có cặp vợ chồng trẻ tách Tết thành nhiều chặng nhỏ, để mỗi bên đều có phần. Điều quan trọng là không ai bị đặt vào thế "phải nhường", "phải chịu".
Văn hóa Tết đang thay đổi cùng nhịp sống hiện đại. Khoảng cách địa lý, áp lực công việc và cấu trúc gia đình hạt nhân buộc chúng ta linh hoạt hơn. Nhưng linh hoạt không có nghĩa là buông lỏng giá trị. Ngược lại, đó là cơ hội để làm mới truyền thống bằng tinh thần tôn trọng và bình đẳng.
Khi người chồng chủ động lắng nghe nỗi lòng của vợ; khi người vợ dám nói ra mong muốn của mình; khi hai bên gia đình nhìn con cái bằng sự cảm thông thay vì khuôn phép cứng nhắc thì Tết tự khắc nhẹ hơn.
Tết nội hay Tết ngoại, rốt cuộc không nên trở thành "bài kiểm tra" của ai đó. Nó là lời nhắc để mỗi gia đình học cách đối thoại. Có những điều tưởng như rất nhỏ - một bữa cơm, một đêm giao thừa, một chuyến xe đường dài nhưng lại chứa đựng cả một hệ giá trị về yêu thương và tôn trọng. Khi những điều nhỏ ấy được đặt đúng chỗ, Tết không còn là áp lực mà trở lại đúng nghĩa của nó: một mùa sum vầy.
Với Tuấn và Mai, sau vài năm câu hỏi "Tết này về đâu?" không còn căng thẳng nữa. Họ hỏi nhau một câu khác: "Năm nay làm sao để ai cũng vui?". Có lẽ đó là câu hỏi đáng giá nhất. Bởi Tết trọn vẹn không phải là Tết đúng nghi thức mà là Tết không ai phải buồn trong im lặng.
