Nhật Bản đẩy mạnh anime như công cụ quyền lực mềm trong ngoại giao toàn cầu

Anime đang được sử dụng như một công cụ ngoại giao mạnh mẽ. Với kế hoạch tăng gấp đôi ngân sách biến hoạt hình thành quyền lực mềm để chinh phục thế giới.

Trong thập kỷ qua, anime đã trải qua sự bùng nổ ngoạn mục trên thị trường quốc tế, từ một hình thức giải trí chỉ được xem là "ngách" ở phương Tây trở thành hiện tượng văn hóa đại chúng.

Theo Netflix công bố năm ngoái, 50% người dùng toàn cầu của nền tảng này thường xuyên xem anime - con số khó tin nếu nhớ lại rằng chỉ 10 - 15 năm trước, anime vẫn bị coi là sở thích thiểu số. Hàng hóa liên quan đến anime xuất hiện khắp các cửa hàng bán lẻ toàn thế giới, trong khi các series nổi bật có mặt trên hầu hết các "ông lớn" trong làng streaming.

Nhật Bản đẩy mạnh anime như công cụ quyền lực mềm trong ngoại giao toàn cầu

Gần đây, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã chính thức công nhận vai trò chiến lược của anime trong việc nâng cao vị thế ngoại giao của đất nước. Trong cuộc gặp gỡ các lãnh đạo ngành giải trí cuối tháng 12-2025, bà Takaichi nhấn mạnh rằng anime - cùng với âm nhạc - góp phần quan trọng vào việc "tăng cường sức mạnh ngoại giao của Nhật Bản". Bà cho biết tiềm năng mở rộng ra nước ngoài vẫn còn rất lớn.

Điều thú vị là nhận định này không xuất phát từ doanh thu kỷ lục hay thành công phòng vé của các bộ phim như Demon Slayer, mà từ chính những phản hồi của lãnh đạo các quốc gia khác: con cháu họ yêu thích anime Nhật Bản.

Chỉ ít lâu sau khi trích dẫn câu nói của nhân vật Eren Yeager trong Attack on Titan để kêu gọi sự tin tưởng của người dân Nhật, Thủ tướng Takaichi đã công bố kế hoạch tăng gấp đôi ngân sách hỗ trợ nghệ sĩ và ngành công nghiệp hoạt hình, nhằm thúc đẩy sự phát triển quốc tế của anime.

Chiến lược này nằm trong dòng chảy của sáng kiến Cool Japan - được khởi xướng từ những năm 1990 - với mục tiêu sử dụng quyền lực mềm để thay đổi hình ảnh Nhật Bản trên trường quốc tế thông qua văn hóa và truyền thông, thay vì sức mạnh cứng.

Kết quả đã rõ ràng khi nhiều thế hệ khán giả phương Tây yêu thích Pokémon, Dragon Ball hay các series khác mà không nhận ra nguồn gốc Nhật Bản. Đến nay anime đã đạt đỉnh cao phổ biến toàn cầu.

Tuy nhiên sự mở rộng này cũng gây lo ngại. Trong cuộc phỏng vấn gần đây với Forbes Japan, đạo diễn Hideaki Anno - cha đẻ của Neon Genesis Evangelion - cùng đạo diễn Takashi Yamazaki (Godzilla Minus One) đều đồng tình rằng anime không được phép đánh mất bản sắc Nhật Bản để chiều theo thị hiếu quốc tế.

Anno thậm chí xin lỗi khán giả nước ngoài, khẳng định chính khán giả phải thích nghi với phong cách kể chuyện Nhật, chứ không phải ngược lại. Đáng chú ý, phần lớn fan phương Tây đồng tình với quan điểm này, coi sự khác biệt văn hóa chính là sức hút lớn nhất của anime.

Tuy nhận được tin vui và ủng hộ việc tăng ngân sách từ chính phủ, nhiều fan vẫn bày tỏ lo ngại về điều kiện làm việc và mức lương của animator (họa sĩ diễn hoạt) - vấn đề dai dẳng trong ngành.

Với thành công phòng vé gần đây của Demon Slayer và Chainsaw Man, cùng mùa anime winter 2026 đang khởi động ở thời điểm đỉnh cao phổ biến, anime tiếp tục khẳng định vị thế văn hóa toàn cầu.

Việc Chính phủ Nhật Bản chính thức đưa anime vào chiến lược ngoại giao cho thấy ngành công nghiệp này không còn chỉ là giải trí, mà đã trở thành công cụ quyền lực mềm thực thụ - vừa mang lại ảnh hưởng chính trị, vừa đối mặt với thách thức giữ gìn bản sắc gốc.